Meander Medisch Centrum gaat op 29 oktober als een van de eerste ziekenhuizen in Europa opereren met Force Feedback, een nieuwe functie van de Da Vinci 5-operatierobot. Deze technologie geeft chirurgen tijdens een ingreep informatie over de krachten die zij op weefsel uitoefenen. Daarmee wordt een belangrijke beperking van robotgeassisteerde chirurgie aangepakt: het ontbreken van directe tastzin. De innovatie moet bijdragen aan nauwkeurigere operaties en mogelijk minder weefselschade.
Bij traditionele robotchirurgie bestuurt de chirurg de instrumenten vanuit een console, enkele meters van de operatietafel. De robot vertaalt de handbewegingen naar uiterst nauwkeurige bewegingen in het lichaam. Hoewel de chirurg beschikt over gedetailleerde beelden van het operatiegebied, ontbreekt doorgaans de mogelijkheid om direct te voelen hoeveel druk of trekkracht op het weefsel wordt uitgeoefend. De nieuwe Force Feedback-technologie verandert dat. Sensoren registreren de krachten die de robotinstrumenten uitoefenen en geven deze via de bediening terug aan de chirurg.
Meer gevoel tijdens robotoperaties
Door de terugkoppeling kan de chirurg beter inschatten hoeveel kracht nodig is om weefsel vast te pakken, te verplaatsen of vrij te maken. Vooral bij kwetsbare anatomische structuren kan dat van belang zijn. Volgens Meander kan de technologie helpen om onnodige weefselbelasting te beperken. Mogelijke voordelen zijn minder bloedverlies, minder pijn na de operatie en een sneller herstel. Ook zouden patiënten hierdoor mogelijk korter opgenomen hoeven te worden.
Het ziekenhuis verwacht daarnaast dat de operatieduur op termijn kan afnemen, waardoor ook de benodigde narcoseduur korter kan worden. Deze voordelen zijn vooralsnog vooral verwachtingen. Of Force Feedback daadwerkelijk leidt tot minder complicaties, kortere opnames of betere patiëntuitkomsten, moet blijken uit verdere klinische evaluatie en onderzoek.
Europese introductie van Force Feedback
De introductie bij Meander volgt op de Europese goedkeuring van de nieuwe technologie. Fabrikant Intuitive maakte in september bekend dat de Force Feedback-instrumenten een CE-markering hadden ontvangen. Daarmee werd de weg vrijgemaakt voor toepassing binnen Europese ziekenhuizen.
Zoals wij al eerder schreven, registreren de instrumenten duw-, trek- en richtingskrachten. Chirurgen voelen deze via de handbediening en kunnen tegelijkertijd op een visuele indicator zien hoeveel kracht op het weefsel wordt uitgeoefend. De meetgegevens kunnen bovendien na de operatie worden geanalyseerd via Case Insights, onderdeel van het platform MyIntuitive+. Daarmee kunnen chirurgen hun eigen techniek evalueren en onderzoeken op welke momenten relatief veel kracht is gebruikt.
Force Feedback maakt deel uit van een bredere uitbreiding van de Da Vinci 5. Intuitive kondigde meer dan honderd verbeteringen aan, waaronder uitgebreidere mogelijkheden voor begeleiding op afstand via Telepresence en functies waarmee robotarmen tijdens een operatie flexibeler kunnen worden aangestuurd.
Meander bouwt expertise verder uit
Meander beschikt sinds oktober 2025 over twee Da Vinci 5-systemen en was daarmee het eerste ziekenhuis in Nederland dat deze generatie operatierobots in gebruik nam. Het ziekenhuis werkt al sinds 2011 met robotgeassisteerde chirurgie. Inmiddels zijn volgens Meander meer dan 800 operaties met de Da Vinci 5 uitgevoerd. Het systeem wordt ingezet bij maag-, darm- en oncologische chirurgie, gynaecologie en urologie.
Naast de behandeling van patiënten richt het ziekenhuis zich op kennisoverdracht. Chirurgen en hoogleraren Esther Consten en Ivo Broeders ontvangen regelmatig internationale collega's die ervaring willen opdoen met robotchirurgie. Inmiddels zijn ongeveer vijftig zorgprofessionals opgeleid om met het systeem te werken. “We willen dat Meander een kenniscentrum wordt, voor iedereen die met robotchirurgie te maken heeft”, aldus Broeders.
De technologische ontwikkelingen veranderen ook het werk van operatieassistenten. Terwijl de chirurg de robot vanuit de console bedient, blijven zij aan de operatietafel verantwoordelijk voor directe ondersteuning. Volgens operatieassistent Eveline van Zuijlen worden medewerkers vanaf het begin betrokken bij nieuwe functies en krijgen zij hiervoor aanvullende training.
Operatiedata voor verdere ontwikkeling
De Da Vinci 5 is niet alleen een chirurgisch instrument, maar ook een platform voor het verzamelen en analyseren van operatiegegevens. Naast videobeelden en instrumentbewegingen kunnen nu ook gegevens over uitgeoefende krachten worden vastgelegd. Intuitive onderzoekt hoe dergelijke datastromen kunnen worden gecombineerd voor toekomstige AI-toepassingen. Daarmee ontstaat de mogelijkheid om chirurgische handelingen systematischer te analyseren en verschillen tussen technieken inzichtelijk te maken.
De toepassing van Force Feedback bij Meander is een concrete stap in die ontwikkeling. De komende periode zal vooral moeten blijken in hoeverre de extra tastinformatie leidt tot aantoonbare verbeteringen in chirurgische prestaties en patiëntuitkomsten.
Voeg ICT&health toe aan Google
Toon meer content van ICT&health in Google Zoeken.
